rekabet v.google bard

Fransız Rekabet Otoritesi Google Bard’a Karşı

Rekabet hukuku, fikri mülkiyet ve yapay zeka üçgeninde Google’a yeni bir ceza…

20 Mart 2024 tarihinde, Fransız Rekabet Otoritesi Autorité de la concurrence, Alphabet Inc. ve iştirakleri Google LLC, Google Ireland Ltd ve Google France’a (hepsi birlikte “Google” olarak anılacaktır.) daha önce kabul edilen bazı taahhütlerin ihlali nedeniyle 250 milyon Avro tutarında ceza verdiğini duyurdu. Bu karar, Fransız Rekabet Otoritesi’nin bu süreçle ilgili olarak son dört yıl içinde Google’a yönelik dördüncü cezai kararı.

Bu kararın arkasındaki temel mesele, 17 Nisan 2019 tarihli AB Telif Hakkı Direktifi‘nin bir yansıması olarak Fransa’da benimsenen 24 Temmuz 2019 tarihli yasa. Bu yasal çerçeve, basın ajansları, yayıncılar ve dijital platformlar arasında daha adil bir değer paylaşımını sağlamak ve özellikle dijital ortamlarda artan kullanıcı sayısı ile birlikte basın yayın sirkülasyonunun azalması gibi basın sektörünü uzun yıllardır etkileyen derin değişikliklere cevap vermek üzere tasarlanmıştı. Özellikle, basın sektöründen büyük dijital platformlara kayan önemli reklam geliri payı, bu tür yasa çalışmalarını gerekli kılmıştı.

Fransız Rekabet Otoritesi’nin son cezasının nedenlerini şu şekilde özetleyebiliriz:

  • Google, Temmuz 2023’te yapay zekası Bard’ı piyasaya sürdü.
  • Google, Bard’ın dil modelini eğitmek için basın ajansları ile yayıncıların belirli maliyetlere katlanarak okuyuculara sundukları içeriği izinsiz olarak kullandı. Bu içeriği kullanırken Google, Fransız Rekabet Otoritesi ve basın ajansları ile yayıncıları bilgilendirmedi. Halbuki önceki bir soruşturma kapsamında bilgilendirmeyi taahhüt etmişti.
  • Google daha sonra, basın ajanslarının ve yayıncıların içeriğinin Bard tarafından kullanımından, diğer Google hizmetlerindeki telif hakkı ile korunan içeriğin gösterimini etkilemeyecek bir şekilde çıkış yapmalarını sağlayacak teknik bir çözüm önermedi.
  • Google, yapay zeka hizmeti Bard’ın; söz konusu içeriği kullanmasını, korunan içeriklerin Google mecralarında gösterimi ile ilişkilendirdi. Bir diğer deyişle Google, telif hakkı ile korunan içeriklerin Google hizmetlerindeki görünürlüğünü etkilemeksizin, bu içeriklerin Bard tarafından kullanımını durdurmak yolunda teknik bir çözüm sunmadı. Bu durum, basın ajanslarının ve yayıncıların tazminat müzakeresi yapma imkan ve yetilerini engelledi ve ceza gecikmedi.

Bu karar, AB Telif Hakkı Direktifi’nin uygulanmasında Fransız Rekabet Otoritesi’nin öncü bir rol üstlendiğini göstermek bakımından kıymetli. Ayrıca yapay zeka, fikri mülkiyet vee rekabet hukuku uygulamasının kesişim kümelerinin bir alt kümesini yansıtması bakımından da önem taşıyor.

Dijital platformlar medya sektörünün yüz yıllar süren tahtını ele geçirme yolunda ilerlerken, basın yayın kuruluşları ve içerik üreticiler bakımından adil müzakere ve tazminatın sağlanması konusunda rekabet otoriteleri de aktif rol üstleniyor.

Aşağıda bu kararın yaklaşık beş yıllık arka planına değiniyorum.

Google’a Verilen 20 Mart 2024 Tarihli Ceza Kararının Arka Planı

17 Nisan 2019: AB Telif Hakkı Direktifi (Directive No. 2019/790, 17 April 2019) çıkarıldı.

24 Temmuz 2019: Fransa’da AB Telif Hakkı Direktifi’nin bir yansıması olarak çıkarılan Telif Hakları ve İlgili Haklar Yasası (2019-775 sayı ve 24 July 2019 tarihli yasa) benimsendi.

24 Ekim 2019: Fransa’da AB Telif Hakkı Direktifi’nin bir yansıması olarak çıkarılan Telif Hakları ve İlgili Haklar Yasası (2019-775 sayı ve 24 July 2019 tarihli yasa) yürürlüğe girdi.

Kasım 2019: Bazı basın yayıncıları birlikleri ve Agence France-Presse, 24 Temmuz 2019’da yürürlüğe giren yasa sonrasında Google’ın uygulamalarına karşı Fransız Rekabet Otoritesi’ne şikayet başvurusunda bulundu. Şikayetler, Google’ın yasanın uygulanma yöntemlerinin hakim durumun ve ekonomik bağımlılığın kötüye kullanılması olabileceği ve bu davranışların basın sektörüne zarar verebileceği iddiaları etrafında şekillendi.

9 Nisan 2020: Fransız Rekabet Otoritesi, Google’a basın yayıncılar ve haber ajansları ile, korunan içeriklerin yeniden kullanımı için yasal olarak hak edilen telif ücretlerini müzakere etmesi emrini içeren geçici önlemleri duyurdu. Fransız Rekabet Otoritesi, Google’ın uygulamalarının hakim durumun kötüye kullanılması olabileceğini değerlendirdi ve yasanın yürürlüğe giriş tarihinden itibaren geriye dönük olarak üç ayı kapsayacak şekilde (24 Ekim 2019’dan bu yana) müzakereler yapılmasını emretti. Fransız Rekabet Otoritesi ayrıca, Google’ın uygulamalarının adil olmayan ticaret koşulları dayatma, yasayı dolanma ve yayıncılara karşı ayrımcılık yapma gibi eylemleri içerdiğini belirtti.

Bu ihtiyati tedbir kararı ile öngörülen tedbirler şu şekildeydi:

  1. Basın yayıncıları ve ajansları ile yayıncının veya basın ajansının talebinden itibaren üç aylık bir sürede (Tedbir No. 4) iyi niyetle müzakere etmek (Tedbir No. 1).
  2. Fikri Mülkiyet Yasası’nın (CPI) L. 218-4 maddesinde öngörülen tazminatın şeffaf değerlendirilmesi için gerekli bilgileri iletmek (Tedbir No. 2);
  3. Google ile basın yayıncıları ve ajansları arasında var olabilecek herhangi bir ekonomik ilişkiye dair müzakerelerde sıkı bir tarafsızlık ilkesine saygı gösterilmesini sağlamak (Tedbir No. 6);
  4. Müzakereler sırasında, Google’ın bu hizmetlerde ele aldığı korunan içeriğin indekslenmesi, sınıflandırılması ve sunumu üzerinde olumsuz bir etki olmaması için sıkı bir tarafsızlık ilkesine saygı gösterilmesini sağlamak (Tedbir No. 5) (Paris Temyiz Mahkemesi’nin 8 Ekim 2020 tarihli aşağıda atıf yapılan kararında Taahhüt No. 5’in kapsamını netleştirilmiştir.)
  5. Kararın uygulanma yöntemleri hakkında Fransız Rekabet Otoritesi’ne düzenli raporlar göndermek (Tedbir No. 7).

8 Ekim 2020: Paris Temyiz Mahkemesi, Fransız Rekabet Otoritesi’nin 9 Nisan 2020 tarihli kararını onaylayarak Google’ın Fransız Yüksek Mahkemesi’ne itirazda bulunmamasıyla kararı nihai hale getirdi. Bu karar, Fransız Rekabet Otoritesi bulgularını ve Google’ın uyması gereken tedbir kararını onadı.

12 Temmuz 2021: Fransız Rekabet Otoritesi, Google’a Nisan 2020’deki ihtiyati tedbir kararına aykırı davrandığı için ceza verdi. Google’a verilen 500 milyon Avro tutarındaki cezanın yanı sıra, aşağıdaki kararlara da uyulması gerekliliği öngörüldü:

  • Tedbir No. 1’in icrası için, Google’ın hizmetlerinde korunan içeriğin mevcut kullanımı için, talepte bulunan taraflara, Yasaya ve Karara uygun bir tazminat teklifi sunması;
  • Tedbir No. 2’nin icrası için, bu teklifi, Fikri Mülkiyet Kodu’nun L. 218-4 maddesinde sağlanan bilgilerle tamamlaması (Karara göre, bu bilgiler, Google’ın hizmetlerinde korunan içeriğin gösterimiyle Fransa’da ürettiği toplam gelirin bir tahminini içermeli ve tazminat teklifinin talep edildiği basın yayıncısı veya ajans tarafından üretilen gelirlerin payı belirtmeli. Bu tahmin, bu kararda ayrıntılı olarak belirtilen bir dizi gelir kalemini detaylandırmalı.)
  • Önceki paragrafta atıfta bulunulan emirlerin etkili icrasını sağlamak için, Fransız Rekabet Otoritesi, bu tedbirlere, her bir şikayetçi tarafından bu kararın tebliğinden sonra, gerekirse, yeniden müzakere başlatma konusunda resmi talep yapılmasından itibaren iki aylık sürenin sonunda günde 300.000 euro tutarında bir gecikme cezası ekledi. Böylece, bu cezanın, her bir şikayetçi tarafından yeniden açılabilecek her bir müzakere süreci için ayrı ayrı değerlendirileceği şeffaflaştırılmış oldu.
  • Google ayrıca, Tedbir No. 7 uygulamasında gönderilen aylık izleme raporları bağlamında bu karara uygunluğunu haklı çıkarmak zorunda kaldı. İki aylık sürenin sonuna uyulmaması durumunda, Google’ın günde 900.000 euroya kadar varan gecikme cezalarıyla karşı karşıya kalacağı belirtildi.
  • Fransız Rekabet Otoritesi, ayrıca, Google’ın 8 Ekim 2020 tarihli Paris Temyiz Mahkemesi kararıyla onaylanan tedbirlere, Otorite’nin esas hakkındaki kararının yayımlanmasına kadar uyması gerektiğini hatırlattı.

Kasım 2021- Mayıs 2022: Google, esasa ilişkin olarak yürüyen soruşturma çerçevesinde Aralık 2021’de Otorite’ye bir dizi taahhüt önerdi ve bu taahhütler bir piyasa testine tabi tutuldu. Nisan 2022’de Kurul önünde bir savunmayı müteakip Google, hem piyasa testinde ifade edilen endişeleri hem de Otorite’nin endişelerini gidermek amacıyla, bu taahhütlerin revize versiyonunu ve ardından 9 Mayıs 2022’de ise nihai taahhüt teklifini sundu.

21 Haziran 2022: 21 Haziran 2022 tarihli 22-D-13 sayılı kararı’nda Fransız Rekabet Otoritesi, ifade edilen rekabet endişelerine son vermek amacıyla Google tarafından önerilen taahhütleri, bir kez yenilenebilir olmak üzere, beş yıl süreyle kabul ederek esasa ilişkin kararını verdi. Bu bağlamda, Fransız Rekabet Otoritesi, Google’ın taahhütlerinin uygulanmasını izlemek ve denetlemek üzere Accuracy’nin atanmasını onayladı.

Arka planı aktardıktan sonra yeniden en güncel karara dönecek olursak; 20 Mart 2024 tarihinde Fransız Rekabet Otoritesi, Google’a 21 Haziran 2022’de kabul edilen taahhütlerden bazılarının ihlali nedeniyle 250 milyon Avro tutarında bir ceza verdiğini duyurdu. Google’ın bu ceza kararı karşısında atacağı adımlar merak konusu, nitekim yapay zeka rekabeti oldukça çetrefilli. Bu çerçevede fikri mülkiyet haklarını ihlal etmek suretiyle rekabeti ihlal ederken dil modelini geliştirebildiğin kadar geliştirmek – yani ihlali gerçekleştirip cezayı ödemek de pek tabii fayda-maliyet bakımından üstün ya da eş düzeyde elverişli bir alternatif olabilir, en azından kısa vadede.

Kıssadan Hisse

Tüm bu süreç, yapay zeka gibi yenilikçi teknolojilerin kullanımının, fikri mülkiyet haklarına saygı gösterilmesini gerektirdiğini ve bu teknolojilerin, hukuki çerçeveler ve rekabet politikaları ile uyumlu bir şekilde geliştirilmesi ve kullanılması gerektiğini ortaya koyuyor. Ayrıca, Google’ın; başkaca piyasa oyuncularının telif haklarına yönelik davranışlarını düzenleyici emir ve cezalar, rekabet otoritelerinin, dijital ekosistem içerisinde adil rekabeti ve yenilikçiliği teşvik etmek adına etkin bir şekilde müdahale edebileceğini gösteriyor. Bu bağlamda, fikri mülkiyet haklarına saygılı yapay zeka geliştirilmesi de hakim durumdaki teşebbüsler bakımından kritik. Fikri mülkiyet ve rekabet hukuku arasındaki denge, hem yenilikçiliği hem de yaratıcı eserlerin korunmasını sağlamak amacıyla sürekli olarak gözetilmeli ve uyum içerisinde yönetilmeli ve bu yerleşik kural elbette yapay zekanın kara kutusu için de geçerli.

Benzer Yazılar

hekimlerin sorumluluğu
Çin'de Hukuk
Tasarımların Korunması
Sendikalı Kadın Çalışan Olmak
Yapay Zeka Çağında Avukatlık...
Akıllı İlaç Bedellerini Devlet Ödeyecek mi?
Derin Deniz Madenciliği İkilemi
Tutsaklığın Resim Hali
AİHM'den İklim Değişikliği İle İlgili Beklenen Kararlar
Temiz Hava Hakkı Mücadelesi Anayasa Mahkemesi’nde
Hasta, Hekim, Sistem İlişkisi: Hekimlerin Sorumluluğu ve Tıp Alanındaki Problemlerin Kısır Döngüsü
Çevre Hukuku Atölyeleri - V
Çin'de Hukuk ve Yerel Gücün Denetimi
Moda Sektöründe Tasarımların Korunması
Büyük Veri Çağında Hukuk Teknolojileri ve Avukatlık
Inherit The Wind; ABD'de Maymun Davası
10 Püf Noktası; Erken Dönem Dava Değerlendirmesi